بوبین اجاق گاز یکی از قطعات مهم سیستم ایمنی در اجاق گاز است که وظیفه کنترل جریان گاز و جلوگیری از نشت آن را بر عهده دارد. این قطعه در کنار ترموکوپل اجاق گاز کار می کند و زمانی که شعله به هر دلیلی خاموش شود، با قطع مسیر گاز از بروز خطراتی مانند آتش‌سوزی و انفجار جلوگیری می کند.
بوبین اجاق گاز در ظاهر قطعه ای کوچک است، اما نقش مهمی در عملکرد ایمن اجاق گازهای صفحه ای، رومیزی و مبله دارد. خرابی این قطعه با علائمی مانند خاموش شدن شعله بعد از رها کردن ولوم، روشن نشدن صحیح شعله یا قطع ناگهانی گاز مشخص می‌شود. در این مقاله بررسی می کنیم بوبین چیست، چگونه کار می‌کند، چه علائمی نشان دهنده خرابی آن هستند و چه زمانی باید تعمیر یا تعویض شود.
بوبین اجاق گاز چیست؟
بوبین اجاق گاز که به آن مگنت اجاق گاز نیز گفته می شود، یک قطعه الکترومغناطیسی است که از یک هسته فلزی و سیم‌پیچ داخلی تشکیل شده است. این قطعه در اجاق گازهای استاندارد همراه با ترموکوپل استفاده می شود و وظیفه دارد در زمان خاموش شدن شعله، مسیر ورود گاز را به صورت خودکار ببندد. زمانی که شعله روشن باشد، ترموکوپل گرم شده و جریان الکتریکی ضعیفی تولید می کند که باعث فعال ماندن بوبین و باز بودن مسیر گاز می شود. اما اگر شعله به هر دلیلی خاموش شود، ترموکوپل سرد شده و دیگر جریانی تولید نمی کند؛ در نتیجه بوبین غیرفعال می شود و مسیر گاز را به طور خودکار می بندد تا از نشت گاز و بروز خطراتی مانند آتش سوزی یا انفجار جلوگیری شود. به زبان خیلی ساده، بوبین اجاق گاز یک قطعه ایمنی است که اجازه نمی دهد اگر شعله خاموش شد، گاز همچنان خارج شود. برای سرویس و تست بوبین اجاق گاز لازم است از تکنسین های متخصص برای تعمیر اجاق گاز در مشهد کمک بگیرید تا مانع از افزایش خرابی شوید.
بوبین اجاق گاز کجاست؟
بوبین داخل مجموعه شیر گاز (شیر کنترل شعله) و درست پشت ولوم اجاق گاز قرار دارد. یعنی وقتی ولوم را از روی اجاق بردارید، پشت آن شیر گاز قرار دارد و بوبین به انتهای همین شیر متصل شده است. این قطعه معمولاً استوانه ای شکل است و یک سیم از آن به ترموکوپل وصل می شود. بنابراین بوبین از بیرون اجاق گاز دیده نمی شود و برای دسترسی به آن باید صفحه رویی یا پنل اجاق باز شود.
علائم خرابی بوبین اجاق گاز
از مهم ترین دلایل خرابی بوبین اجاق گاز می توان به تجمع گرد و غبار و چربی، وجود ناخالصی در گاز، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض حرارت زیاد، ضربه یا آسیب فیزیکی و فرسودگی قطعه اشاره کرد. در برخی مدل های برقی نیز نوسانات برق می تواند به بوبین آسیب بزند. این مورد یک از تفاوت اجاق برقی و گازی است که در زمان خرید توجه به آن مهم است.
وقتی بوبین خراب شود، علائم مشخصی ظاهر می شود. رایج‌ترین نشانه این است که بعد از رها کردن ولوم، شعله فوراً خاموش می شود؛ زیرا بوبین دیگر نمی تواند مسیر گاز را باز نگه دارد. همچنین ممکن است شعله به سختی روشن شود، با تاخیر روشن شود یا اصلاً روشن نماند. در بعضی موارد، بوبین بیش از حد داغ می شود یا حالت فنری خود را از دست می دهد. اگر خرابی بوبین باعث اختلال در سیستم ایمنی اجاق شود، ممکن است بو گاز نیز احساس شود که در این شرایط باید فوراً اجاق را خاموش کرده و از تعمیرکار متخصص مشهد گاز کمک بگیرید. اما اگر با مشکل سفت شدن ولوم اجاق گاز روبرو شدید، دیگر علت خراب شدن بوبین گاز نیست و راهکار دیگری دارد.
گاهی خرابی بوبین باعث می شود شعله بعد از روشن شدن چند دقیقه کار کند و سپس خاموش شود. در این حالت ممکن است مشکل از بوبین یا ترموکوپل باشد و باید هر دو قطعه بررسی شوند. یکی از علت خاموش شدن فر اجاق گاز همین مشکل است که فر آشپزخانه پس از چند دقیقه خود به خود خاموش می شود.
| علامت خرابی بوبین اجاق گاز | توضیحات |
| خاموش شدن شعله بعد از رها کردن ولوم | رایج‌ترین نشانه خرابی بوبین است. با رها کردن ولوم، بوبین نمی‌تواند مسیر گاز را باز نگه دارد و شعله فوراً خاموش می‌شود. |
| روشن نشدن شعله | با وجود ایجاد جرقه، شعله روشن نمی‌شود یا فقط تا زمانی که ولوم را نگه داشته‌اید روشن می‌ماند. |
| روشن شدن شعله با تاخیر | بوبین به‌درستی عمل نمی‌کند و باز شدن مسیر گاز با تاخیر انجام می‌شود؛ به همین دلیل شعله دیر روشن می‌شود. |
| خاموش شدن ناگهانی شعله | شعله هنگام کار کردن و بدون دلیل مشخص خاموش می‌شود، زیرا بوبین قادر به نگه داشتن جریان گاز نیست. |
| داغ شدن بیش از حد بوبین | اگر بوبین بیش از حد گرم شود، ممکن است عملکرد آن مختل شده و نیاز به بررسی یا تعویض داشته باشد. |
| استشمام گاز | در صورت اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، ممکن است بوی گاز احساس شود. در این شرایط باید فوراً شیر گاز را ببندید و از روشن کردن شعله یا وسایل برقی خودداری کنید. |
| از بین رفتن حالت فنری بوبین | اگر فنر داخلی بوبین خاصیت خود را از دست بدهد، قطعه دیگر نمی‌تواند به‌درستی مسیر گاز را کنترل کند و باید تعویض شود. |
تفاوت خرابی بوبین اجاق گاز و ترموکوپل
برای اینکه ساده بفهمید، اول باید بدانید ترموکوپل و بوبین با هم کار می کنند:
- ترموکوپل = تولید کننده برق
- بوبین = نگه دارنده مسیر گاز
یعنی ترموکوپل به بوبین خبر می دهد که شعله روشن است و بوبین هم اجازه می دهد گاز باز بماند.
| مشکل | خرابی ترموکوپل | خرابی بوبین |
| وظیفه قطعه | برق لازم برای کار کردن سیستم را تولید می کند. | با کمک این برق، مسیر گاز را باز نگه می دارد. |
| نشانه اصلی خرابی | اصلاً نمی تواند بوبین را فعال کند. | برق را دریافت می‌کند ولی مسیر گاز را باز نگه نمی دارد. |
| حالت رایج | شعله اصلاً بعد از روشن کردن نمی ماند. | شعله روشن می‌شود ولی بعد از رها کردن ولوم خاموش می شود. |
| تست ساده | با گرم کردن نوک ترموکوپل، باید جریان تولید کند. | باید بتواند با جریان ترموکوپل حالت مغناطیسی ایجاد کند. |
فرض کنید اجاق گاز مثل یک در باشد:
- ترموکوپل مثل کسی است که کلید را می زند و اجازه باز شدن در را می دهد.
- بوبین مثل قفل مغناطیسی در است که در را باز نگه می دارد.
اگر ترموکوپل خراب باشد، اصلاً فرمانی به بوبین نمی رسد و گاز قطع می‌شود.
اگر بوبین خراب باشد، فرمان می رسد اما بوبین نمی تواند در را باز نگه دارد، پس گاز قطع می شود.
نحوه تست بوبین اجاق گاز
برای نحوه تست بوبین اجاق گاز شما می توانید با مولتی متر یا در صورت نداشتن آن، با یک باتری قلمی ۱.۵ ولتی انجام دهید. البته قبل از شروع، حتماً شیر گاز را ببندید و برق اجاق را قطع کنید تا هنگام تست هیچ خطری وجود نداشته باشد. علت برق داشتن بدنه اجاق گاز متفاوت است اما لازم است قبل از هر تعمیر یا تستی علت را بدانید و آن را رفع کنید.
تست بوبین اجاق گاز با مولتی متر
ابتدا بوبین را از روی شیر گاز جدا کنید و مولتی متر را روی حالت اندازه‌گیری مقاومت (اهم) قرار دهید. سپس دو پراب مولتی متر را به دو پایه بوبین وصل کنید. اگر دستگاه عددی در حدود ۲۰ تا ۲۰۰ اهم را نشان دهد، بوبین سالم است. اما اگر عدد OL (بی نهایت) یا صفر نمایش داده شود، یعنی بوبین دچار قطعی یا اتصال کوتاه شده و باید تعویض شود.
تست بوبین با باتری قلمی
اگر مولتی متر در دسترس ندارید، می توانید از یک باتری قلمی ۱.۵ ولتی استفاده کنید. کافی است دو سیم را به قطب‌های مثبت و منفی باتری وصل کرده و سر دیگر سیم‌ها را به دو پایه بوبین متصل کنید. اگر بوبین سالم باشد، معمولاً یک صدای کلیک خفیف شنیده می شود یا هسته داخلی آن کمی حرکت می کند. اگر هیچ صدا یا حرکتی مشاهده نشد، احتمال زیاد بوبین خراب است و نیاز به تعویض دارد.
روش تعمیر بوبین اجاق گاز
در بعضی مواقع می توان بوبین اجاق گاز را تعمیر کرد، اما این موضوع به علت خرابی آن بستگی دارد. اگر مشکل فقط به دلیل کثیفی، چربی یا جرم‌گرفتگی باشد، معمولاً با تمیز کردن بوبین و محل نصب آن، عملکرد قطعه دوباره به حالت عادی بر می‌گردد و می توانید این کار را خودتان انجام دهید.
اما اگر بوبین سوخته، نیم‌سوز شده یا از نظر داخلی آسیب دیده باشد، امکان تعمیر آن وجود ندارد و باید تعویض شود. از آنجایی که بوبین یکی از قطعات مهم سیستم ایمنی اجاق گاز است، اگر بعد از تمیز کردن مشکل برطرف نشد یا علائم خرابی همچنان ادامه داشت، بهتر است از یک تکنسین متخصص کمک بگیرید تا قطعه را به صورت ایمن بررسی و در صورت نیاز تعویض کند.
حذف بوبین از اجاق گاز
حذف بوبین اجاق گاز به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. بوبین یکی از مهم‌ترین قطعات ایمنی اجاق گاز است و وظیفه دارد اگر شعله خاموش شد، جریان گاز را به‌صورت خودکار قطع کند. اگر این قطعه را حذف کنید، در صورت خاموش شدن شعله، گاز همچنان از اجاق خارج می‌شود و این موضوع می‌تواند باعث نشت گاز، آتش‌سوزی یا حتی انفجار شود.
به همین دلیل، اگر بوبین خراب شده است، به‌جای حذف آن باید بوبین جدید نصب شود. حتی در برخی مدل‌های قدیمی که امکان حذف بوبین وجود دارد، انجام این کار به دلیل خطرات ایمنی توصیه نمی شود.
هشدار: حذف بوبین اقدامی غیراستاندارد و بسیار خطرناک است. اگر بوبین اجاق گاز شما خراب شده، بهترین و ایمن‌ترین راه، تعویض آن توسط یک فرد متخصص است.
چه زمانی باید بوبین اجاق گاز را تعویض کنیم؟
بوبین اجاق گاز زمانی باید تعویض شود که دیگر نتواند بعد از روشن شدن شعله، مسیر گاز را باز نگه دارد یا در تست سالم بودن، خرابی آن مشخص شود. در این شرایط، تعمیر بوبین امکان‌پذیر نیست و بهترین راه، تعویض آن با یک قطعه سالم و سازگار با مدل اجاق گاز است.
در موارد زیر باید بوبین اجاق گاز را تعویض کنید:
- بعد از رها کردن ولوم، شعله فوراً خاموش می شود.
- تست بوبین با مولتی‌متر یا باتری نشان می‌دهد که قطعه خراب است.
- بوبین سوخته، نیم‌سوز یا از نظر داخلی آسیب دیده است.
- خاصیت مغناطیسی یا حالت فنری بوبین از بین رفته است.
- پس از تمیز کردن بوبین، مشکل همچنان برطرف نمی شود.
نحوه و آموزش تعویض بوبین اجاق گاز صفحه‌ای، رومیزی و مبله
اگر مطمئن شده‌اید که بوبین خراب است، می‌توانید با رعایت نکات ایمنی آن را تعویض کنید. مهم است تعویض بوبین توسط تکنسین های ما در بخش تعمیر اجاق گاز رومیزی در مشهد انجام شود اما برای اطلاع بیشتر شما؛ مراحل کار به شکل زیر است:
- شیر اصلی گاز را ببندید و اگر اجاق به برق متصل است، دوشاخه آن را نیز از پریز بکشید.
- صفحه رویی اجاق را باز کنید. بسته به مدل اجاق، ممکن است لازم باشد پیچ ها، شبکه ها و سرشعله ها را ابتدا جدا کنید.
- بوبین را پیدا کنید. این قطعه پشت ولوم و روی شیر گاز قرار دارد و معمولاً دو سیم به آن متصل است.
- سیم های بوبین را با دقت جدا کنید. بهتر است قبل از جدا کردن، از محل اتصال آن ها عکس بگیرید تا هنگام نصب اشتباه نکنید.
- بوبین قدیمی را باز کنید و آن را از روی شیر گاز خارج کنید.
- بوبین جدید را در همان محل نصب کنید و آن را محکم ببندید.
- سیم ها را دقیقاً مانند قبل و صل کنید و مطمئن شوید اتصال ها محکم هستند.
- صفحه اجاق را دوباره ببندید و تمام قطعاتی را که باز کرده اید، در جای خود قرار دهید.
- شیر گاز را باز کنید و اجاق را روشن کنید تا مطمئن شوید شعله به درستی روشن می شود و بعد از رها کردن ولوم خاموش نمی شود.
نکته: اگر در هر مرحله احساس کردید کار برایتان دشوار است، یا بعد از تعویض همچنان شعله خاموش می‌شود یا بوی گاز احساس می کنید، از ادامه کار خودداری کرده و از یک تعمیرکار متخصص کمک بگیرید تا علت بوی گاز در خانه مشخص و راهکار امنیتی اعمال گردد.
انواع بوبین اجاق گاز
بوبین اجاق گاز در مدل‌های مختلفی تولید می‌شود که هر کدام برای نوع خاصی از شیر گاز یا سیستم ایمنی اجاق طراحی شده‌اند. این قطعه از نظر کاربرد و ساختار در مدل‌های مختلفی تولید می‌شود. از نظر کاربرد شامل بوبین مخصوص اجاق‌های صفحه‌ای، رومیزی و مبله است و از نظر ساختار نیز به مدل‌های تک‌کویل، دوکویل، فابریک و متفرقه تقسیم می شود. رایج‌ترین انواع بوبین اجاق گاز عبارت اند از:
بوبین تک‌کویل (Single Coil)
بوبین تک‌کویل دارای یک سیم‌پیچ الکترومغناطیسی است و رایج‌ترین نوع بوبین در اجاق گازهای خانگی محسوب می‌شود. این مدل با دریافت جریان تولید شده توسط ترموکوپل، هسته داخلی را در جای خود نگه می‌دارد و مسیر گاز را باز نگه می‌دارد. بوبین‌های تک‌کویل ساختار ساده‌ای دارند، قیمت آن‌ها مناسب‌تر است و در بیشتر اجاق گازهای معمولی استفاده می‌شوند.
بوبین دوکویل (Double Coil)
بوبین دوکویل از دو سیم‌پیچ مجزا تشکیل شده است که باعث می‌شود میدان مغناطیسی قوی‌تر و پایدارتری ایجاد شود. این نوع بوبین معمولاً در برخی اجاق گازهای پیشرفته یا تجهیزات گازسوز خاص به کار می‌رود و عملکرد دقیق‌تری نسبت به مدل تک‌کویل دارد. هنگام تعویض این نوع بوبین باید دقیقاً همان مدل جایگزین شود، زیرا با بوبین تک‌کویل قابل تعویض نیست.
بوبین فابریک (OEM)
بوبین فابریک همان قطعه‌ای است که توسط سازنده اصلی اجاق گاز برای آن مدل تولید یا تایید شده است. این نوع بوبین از نظر ابعاد، قدرت مغناطیسی و محل اتصال کاملاً با شیر گاز دستگاه سازگار است و معمولاً بهترین عملکرد و طول عمر را دارد. اگر قصد تعویض بوبین را دارید، استفاده از نمونه فابریک بهترین انتخاب است.
بوبین طرح یا متفرقه
بوبین های طرح یا متفرقه توسط شرکت های دیگر تولید می‌شوند و قیمت پایین‌تری نسبت به مدل فابریک دارند. کیفیت این بوبین‌ها بسته به برند سازنده متفاوت است؛ برخی عملکرد قابل قبولی دارند، اما نمونه های بی کیفیت ممکن است باعث خاموش شدن مکرر شعله یا کاهش دقت سیستم ایمنی شوند.
قیمت بوبین اجاق گاز
قیمت بوبین اجاق گاز بین ۲۰۰ هزار تا ۶۵۰ هزار تومان است. بوبین های ایرانی و متفرقه در بازه ۲۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان قرار دارند، در حالی که مدل های اصلی یا وارداتی مانند Orkli و برندهای مشابه ممکن است ۴۵۰ تا ۶۵۰ هزار تومان یا بیشتر قیمت داشته باشند.
قیمت بوبین اجاق گاز رومیزی
قیمت بوبین اجاق گاز رومیزی بسته به نوع خارجی یا ایرانی و مدل اجاق، متغیر است. در بازار فعلی (مرداد ۱۴۰۵)، قیمت این قطعه به‌صورت میانگین بین ۳۳۰,۰۰۰ تا ۴۱۰,۰۰۰ تومان است؛ البته قطعات جانبی آن مانند مهره بوبین با قیمتی در حدود ۱۱۰,۰۰۰ تومان نیز عرضه می‌شوند. تعمیرکاران ما برای تعویض بوبین اجاق گاز از برندهای باکیفیت استفاده می کنند تا از بروز نشت گاز مجدد و هزینه‌های تعمیرات پیاپی جلوگیری کنند.
عوامل موثر بر قیمت بوبین اجاق گاز
مهم ترین عامل مؤثر بر قیمت بوبین اجاق گاز، برند و مدل اجاق گاز است؛ زیرا هر برند ممکن است از بوبین با طراحی و مشخصات فنی متفاوتی استفاده کند. علاوه بر این، عواملی مانند اصل یا متفرقه بودن قطعه، نوع بوبین (تک‌کویل یا دوکویل)، کشور سازنده، کیفیت ساخت، برند تولید کننده، نوسانات بازار و هزینه نصب نیز بر قیمت این قطعه تاثیرگذار هستند.
جمع بندی نهایی
بوبین اجاق گاز یکی از قطعات مهم و تأثیرگذار در عملکرد ایمن و صحیح اجاق است که وظیفه آن ایجاد و کنترل جریان گاز در زمان روشن شدن شعله می‌باشد. خرابی این قطعه می‌تواند باعث روشن نشدن شعله، قطع شدن ناگهانی گاز یا عملکرد نادرست اجاق شود. به همین دلیل، آشنایی با علائم خرابی بوبین و نحوه نگهداری از آن، به افزایش عمر مفید اجاق آشپزخانه و جلوگیری از هزینه‌های اضافی تعمیر کمک می‌کند. در صورت مشاهده هرگونه اختلال در عملکرد اجاق، بهتر است بررسی و تعمیر آن را به تعمیرکار متخصص مشهد گاز بسپارید تا از بروز خطرات احتمالی جلوگیری شود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.